Księgi wieczyste – ustrój
czwartek, 3. Listopad 2011
Księgi wieczyste to rejestr dostępny publicznie, który prezentuje status prawny nieruchomości. Pozwala jednoznacznie prześledzić, kto i jakie ma prawa do danej nieruchomości. Prowadzenie ksiąg wieczystych istnieje w wielu systemach prawnych w Europie, chociaż niewątpliwie rozwiązania prawne są inne w poszczególnych krajach. Od prawie trzydziestu lat księgi wieczyste prowadzą wydział ksiąg wieczystych w sądzie rejonowym według lokalizacji nieruchomości. Księga wieczysta prowadzi się dla nieruchomości, a nie dla właścicieli, czyli jedna osoba może być wskazana jako właściciel w wielu księgach wieczystych, tymczasem jedno prawo własności winno być wpisane w wyłącznie w jednej księdze wieczystej.
Prowadzeniem ksiąg wieczystych kieruje szereg zasad. Oto najważniejsze z nich: jawność formalna oznaczająca, że każdy ma prawo w obecności pracownika sądu zapoznać się z treścią księgi wieczystej. Nie można tłumaczyć się brakiem znajomości wpisów w księdze wieczystej. Z kolei domniemanie zgodności ze stanem prawnym sygnalizuje, że domniemywa się, że stan prawny widoczny w księdze wieczystej jest zgodny z prawdą. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych oznacza, że w razie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a faktycznym stanem prawnym treść księgi jest ważniejsza. Na koniec – pierwszeństwo praw wpisanych, czyli ograniczone prawa rzeczowe wpisane do ksiąg wieczystych mają pierwszeństwo przed identycznymi prawami nie wpisanymi do księgi.